Beantwoording artikel 35 vragen “Op weg naar schoon”

 Beste dame en heren,

Per mail van 8 februari 2021 heeft u aan het dagelijks bestuur een aantal vragen gesteld over “Op weg naar schoon”. ln het vervolg van deze brief reageren wij successievelijk op uw vragen.

U schrijft: “Een tijd geleden hebben een groot aantal vrijwilligers meegedaan aan de Maas Clean Up. Onderzoekers van Schone Rivieren vonden veel kunststofkorrels bij Berg aan de Maas. Volgens hen heeft dat te maken met de Hemelbeek. Bij veel regenval dient de beek als overstort waardoor afvalwater van industrieterrein Chemelot volgens de organisatie op de Maas wordt geloosd. Daarbij komen ook veel plastic korrels mee, die meedrijven en zich verderop afzetten aan de oever.”

Vraag 1
Is deze aanname van Schone Rivieren ooit onderzocht door Waterschap Limburg? Ja/nee, waarom wel/niet?

Antwoord op vraag 1
De recent aangetroffen vervuiling in Berg aan de Maas was bij het waterschap niet bekend. Het vermoeden bestaat dat deze vervuiling afkomstig is van de periode vóór 2020. In 2019 en 2020 zijn door Chemelot diverse maatregelen uitgevoerd om afspoeling van kunststofdeeltjes van het fabrieksterrein te voorkomen.

Korte toelichting:
Sitech Services B.V. beschikt over een vergunning op grond van de Waterwet voor het lozen van overstortwater op de Hemelbeek. In 2019 en 2020 zijn naar aanleiding van meldingen van lozingen van overstortwater op de Hemelbeek inspecties uitgevoerd langs de beek en zijn de aangetroffen kunststofkorrels opgeruimd. 2/5 zaaknr. 2021-Z1342 doc.nr. 2021-D12509 Naar aanleiding van een handhavingsverzoek van de Plastic Soup Foundation heeft in 2020 een uitgebreid onderzoek plaatsgevonden naar de herkomst en verspreidingsroutes van kunststof korrels in de Maas. Het vermoeden bestond dat de aantroffen korrels afkomstig waren van Chemelot. Naar aanleiding van dit onderzoek zijn diverse maatregelen uitgevoerd op het fabrieksterrein van Chemelot:

  1. Plaatsing van een voorziening bij de overstort om afspoeling van kunststofkorrels via de Hemelbeek te voorkomen.
  2.  De hemelwaterafvoeren op het fabrieksterrein zijn afgedekt met roosters om afspoeling van kunststofkorrels met het regenwater te voorkomen en er is een afvangvoorziening geplaatst bij de regenwateruitlaat.
  3. Vrachtauto’s die het fabrieksterrein verlaten worden schoongemaakt en kunststofkorrels worden afgevangen.

Vraag 2
Als deze aanname van Schone Rivieren op waarheid blijkt te berusten is Chemelot o.i. een nog grotere vervuiler dan wij tot op heden aangenomen hebben. Wat zijn onze mogelijkheden om ervoor te zorgen dat Chemelot dat in 2050 een voorbeeld wil zijn van duurzaamheid, etc. te verplichten ervoor te zorgen dat dit materiaal niet meer overal rondzwerft?

Antwoord op vraag 2
Chemelot heeft in 2019 en 2020 naar aanleiding van eerdere klachten en meldingen diverse maatregelen genomen zoals benoemd onder antwoord 1.

Chemelot moet gebruik maken van de best beschikbare technieken om te voorkomen dat kunststofkorrels meegevoerd worden met het hemelwater en afvalwater. Dit is vastgelegd in de watervergunning. Met het toepassen van de maatregelen (zoals beschreven onder antwoord 1) voorkomt Chemelot dat de kunststofkorrels zich via het afvalwater buiten het terrein verspreiden. Waterschap Limburg heeft binnen de eigen bevoegdheden geen andere mogelijkheden om verdergaande eisen op te leggen.

Vraag 3
Wie is verantwoordelijk voor handhaving van delicten tegen deze milieuvervuiling? Is dat de Provincie of is dat Waterschap Limburg?

Antwoord op vraag 3
Waterschap Limburg het is bevoegd gezag voor het lozen van overstortwater op de Hemelbeek en het lozen van afvalwater afkomstig van het Chemelot terrein via de IAZI. De Provincie Limburg is bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning(en) op het fabrieksterrein. In al deze vergunningen zijn voorschriften opgenomen ter voorkoming van verspreiding van de kunststofkorrels in het milieu.

U schrijft: “Niet alleen grote bedrijven zijn verontreinigers van “schoon”. Iedere keer wanneer wij een wasje draaien vervuilen wij ons water met microvezels, met microplastics uit onze synthetische 3/5 zaaknr. 2021-Z1342 doc.nr. 2021-D12509 kleding. Via onze kleine en grote waterwegen vinden zij een weg naar de oceanen. Boyan Slat probeert met zijn uitvinding via zijn bedrijf Ocean Cleanup de grote oceanen op te schonen. Ook heeft hij een uitvinding voor het opschonen van grote rivieren. Op dit moment is een Franse onderzoeksgroep bezig een onderzoek te doen naar het gebruik van elektriciteit om microplastics in het water mee af te breken.”

Vraag 4
Bent u bekend met dit onderzoek zoals kort beschreven in Scientias?

Antwoord op vraag 4
Dit onderzoek is bekend bij het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL). WBL is ook bekend met andere technieken voor de verwijdering van microverontreinigingen. Voorbeelden zijn toepassing van oxidatieve technieken (zoals genoemd in het artikel), maar ook door filtratietechnieken (zandfiltratie, membranen, etc.).

Vraag 5
Zou deze methode ook bruikbaar kunnen zijn voor ons waterschap? Ja/nee, waarom wel/niet?

Antwoord op vraag 5
De technologie waaraan gerefereerd wordt in het Scientas-artikel achten wij niet geschikt voor de aanpak van het probleem met de kunststofkorrels afkomstig van Chemelot. De microplastics (3 – 60 μm) die door deze technologie verwijderd worden zijn van een andere grootteorde dan de kunststofkorrels (1-5 mm) waar in dit geval sprake van is. Daarmee zou de afbraak van grote korrels erg lang duren. Er bestaan echter diverse andere robuuste technieken om dergelijke korrels wel effectief te verwijderen. Te denken is aan zeven, filteren, flotatie, etc.

Vraag 6
In dit artikel wordt ook geschreven over installeren bij de bron. Bij wasserijen zou dit mogelijk kunnen. Wij nemen aan dat wij in onze provincie een aantal wasserijen hebben die daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen. Is het voor het waterschap een optie om bij gebleken geschiktheid in gesprek te gaan met de wasserijen? Ja/nee, waarom wel/niet?

Antwoord op vraag 6
Lozingen van wasserijen en andere bedrijven op de gemeentelijke riolering vallen niet onder de bevoegdheid van het waterschap. De gemeenten zijn bevoegd gezag voor toezicht en handhaving van deze indirecte lozingen. De beoordeling hiervan wordt, in opdracht van de gemeenten, door de Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s) gedaan. Het waterschap is bereid om de RUD’s te vragen dit onderwerp te bespreken in hun contacten met wasserijen.

De toetsing van het afvalwater van een wasserij wordt gedaan op basis van de gebruikte wasmiddelen en niet op basis van de eventuele aanwezigheid van microplastics. Er zou door derden onderzoek gedaan kunnen worden naar aard en omvang van deze microplastics verontreiniging. Vervolgens kan nagegaan worden welk type zuiveringsinstallatie of filter hiervoor het meest geschikt 4/5 zaaknr. 2021-Z1342 doc.nr. 2021-D12509 is. Van belang is te melden dat een dergelijk voorschrift landelijk toegepast wordt, om een ‘level playing’ field voor de wasserijen te bewerkstelligen.

Vraag 7
Bij huishoudens zal het installeren in wasmachines een probleem zijn, echter zou het volgens dit onderzoek wel mogelijk moeten kunnen zijn om het systeem in gemeentelijke rioleringsnetwerken in te bouwen. Bent u bij gebleken geschiktheid van het systeem voornemens om in gesprek te gaan met onze gemeenten om dit systeem te installeren? Ja/nee, waarom wel/niet?

Antwoord op vraag 7
Het inbouwen van filters in het gemeentelijke rioleringsnetwerk is naar onze mening niet toepasbaar. De technologie vergt geavanceerde waterbehandeling waarvan de goede werking afhankelijk is van de juiste procesomstandigheden. Daarnaast is de werking gevoelig voor verstorende invloeden die juist in een rioolstelsel in grote mate aanwezig zijn zoals fecaliën, zand, straatvuil, industriële stoffen, etc. Ook de variatie in afvalwaterhoeveelheid in gemeentelijke stelsels is van grote invloed op de werking. Geconcentreerde en gecontroleerde verwijdering, vlak bij de bron, is naast bronaanpak de meest ideale werkwijze: beperken van de toepassing van synthetische vezels in kledingstukken of microplastics in cosmetica.

U schrijft: “Tot slot een vraag over Grafeen. In de uitzending van de Stemming van L1 van afgelopen zondag was wetenschaps-analist Ron Heeren aan het woord over dit nog vrij onbekende materiaal. Onderzoek waarvoor André Geim in 2010 de Nobelprijs voor de natuurkunde kreeg. Dit materiaal zou ook bij waterzuivering gebruikt kan worden.”

Vraag 8
Bent u bekend met dit onderzoek?

Antwoord op vraag 8
Het Waterschapsbedrijf is niet bekend met dit specifieke onderzoek, maar wel met het bestaan en de andere mogelijke toepassingen van grafeen. Grafeen is een vrij nieuw en sterk materiaal dat in de waterbehandeling gebruikt zou kunnen worden voor de productie van membranen als alternatief voor de conventionele organische, kunststof of keramische membranen.

Het Waterschapsbedrijf participeert actief in diverse onderzoeken naar de toepassingsmogelijkheden van membraanfiltratie, bijvoorbeeld in de CoRe-pilot op de rwzi Roermond.

Vraag 9
Is dit materiaal een mogelijkheid voor ons waterschap? Ja/nee, waarom wel/niet?

Antwoord op vraag 9
We volgen de innovatieve ontwikkelingen op dit vakgebied nauwlettend. Indien betrouwbare toepassingsmogelijkheden voor nieuwe materialen of technieken beschikbaar komen, worden deze 5/5 zaaknr. 2021-Z1342 doc.nr. 2021-D12509 meegenomen in onze overwegingen en planvorming. Dit geldt dus ook voor grafeen en andere nieuwe materialen en toepassingen die ontwikkeld worden.

Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 35 van het Reglement van orde voor de vergaderingen van het algemeen bestuur zal een afschrift van deze brief ter kennisneming worden toegezonden aan de leden van het algemeen bestuur.

Met vriendelijke groet,

het dagelijks bestuur,
ir. E.J.M. Keulers MMO – secretaris-directeur
drs. ing. P.F.C.W. van der Broeck – dijkgraaf

Delen: